Articles
Bonsai Club
Cactus Club


Dogs Plants Cats Fish Birds Exotic PetNGarden

News Shops My pet page Search Contact List Win Free Services send e-mail

DiSCOCACTUS - Genus ta'kaktus bit-toppu

Minn Rene Zahra

Meta bdejt ninteressa ruhi fil- kultivazzjoni tal-kaktus certi speci kienu ghadhom rari hafna. L-ispeci kollha tad-Discocactus ma kont issibhom imkien hlief fil-kotba. Niftakar sewwa li meta bdeit il-kollezzioni tieghi kont mort ghand hafna dilettanti, izda hadd minnhom ma kellu lanqas speci wahda minn dawn il- kakti. Kien hemm hafna fatturi importanti li kienu jaghmlu dawn ix-xtilei sbieh daqshekk difficli biex takkwisthom. L- ewwel haga importanti kienet li wara l- gwerra kien bil-mod ferm li d-dilettanti u l- botanici sabu l-hin u l-finanzi biex jergghu jivvjaggaw fil-Brazil minn fejn jigu l-bicca l- kbira ta' dawn il-kakti. Ir-raguni l-ohra kienet ghaliex dawn il-kakti jridu xi ftit aktar shana fix-xitwa. Qabel il-gwerra ftit kien hawn dilettanti li kellhom serer u dawk li kellhom fil-gwerra nkisrilhom il- hgieg. B'hekk irrizulta 5 (-ispeci fa' don if- genus kienu l-ewwel xtieli li mietu minhabba l-kesha. Fattur importanti iehor huwa il-fatt li dawn ix-xtieli jhobbu hamrija xi ftit aciduza, u dak iz-zmien ma tantx kienu joqghodu attenti ghal din il-haga. B'rizultat ta' dan kollu meta bdejt jiena kien impossibbli li ssib xtieli jew zerriegha ta' dawn il-kakti hekk sbieh.

Nisthajjel li qabel xein hafna minnkom tridu tkunu tafu xi haga fuq dan il-genus ta' kakti hekk sbieh u interessanti.

Minhabba li dawn il-kakti jigu mill-Brazil u sa qabel l-ahhar gwerra dinjija dan il- pajjiz kien ghadu primittiv hafna, ftit kienu dawk li jittantaw imorru fpostijiet il-bod mil-ibliet il-kbar. B'rizultat ta' dan l-ispeci li kienu jafu bihom kienu ftit. Fil-ktieb tal- Professur John Borg, li kien ippubblikat l- ewwel darba fl-1937, insibu li hemm biss seba' speci differenti. Minn naha l-ohra fil-Cactus Lexicon ta' Curt Backeberg li hareg fl-1965 insibu 12. Fil-lista to' G. Khres ta' 1-1999 insibu 22 speci differenti u hafna ohrajn taht field numbers biss. B'dan wiehed jista' jifhem sewwa li hafna minn dawn il-kakti huma speci li nstabu propju f'dawn l-ahhar 20 sena. Kien Albert Buining li forsi hadem l-aktar biex sab numru kbir to' speci godda. Sfortunatament uhud minn dawn l-ispeci ghadhom rari ferm anke issa 20 sena wara li nstabu l-ewwel darba.

Fil-isem stess ta' dan l-artiklu jiena semmejt li dawn il-kakti ghandhom it- toppu, jew kif insejhulu botanikalment, ic- cepholium. Minhabba li kakti globularji, ohrajn li ghandhom ic-cephalium ukoll huma l-Melocactus, hafna dilettanti jahsbu li dawn iz-zewg genera hunna qrib lejn xuixin, izda dan huwa zball, ghaliex hemm hafna differenza bejn dawn iz- zewg genera.

Studju li sar dan l-ahhar wera li l- Melocactus gejjin direttament mir-razza tac-cerei, filwaqt li l-genus tad- Discocactus joqorbu aktar lejn il-kakti globulari, bil-Gymnocalycium bhala l- genus l-eqreb lejh. Fil-Melocactus insibu li meta xitla tibda tiproduci ic-cephalium, din ma' tikbirx aktar u jibqa jikber biss ic- cepholium. Fid-Discocactus insibu li kemm ic-cephalium, kif ukoll il-parti hadra jibqghu jikbru f'daqqa. Differenza ohra kbira hija fil-fjuri. Il-fjuri tal-Melocactus huma zghar ferm u qatt ma jkollhom dijametru aktar minn xi 3 jew 6 mm., u dawn jifthu matul il-gurnata. Il-kulur tal- fjuri tal-Melocactus ikunu dejjem ta' lewn hadrani. Mil-banda l-ohra l-fjuri tad- Discocactus huma kbar ferm, u jkollhom dijametru ta xi 60 mm, U tubu twil ta' madwar 80 mm jew aktar u jifthu bil-lejl. Filwaqt li jfuhu ferm, u dejjem huma ta' lewn abjad jew krema.

Kien ghal habta ta' nofs is-sittinijet meta fl-ahhar bdiet tidher iz-zerriegha ta' xi ftit speci. Jiena mill-ewwel kont ordnajt zewg speci differenti, izda ma kien nibet xejn. S-sena ta' wara qtajt qalbi minn dan il- genus u ghalhekk m'ordnajt l-ebda speci minnu. Fl-1975, Alfred Lau kien bagbatli ftit zerriegha tad-Discocactus bnus, li anke llum din hija speci rari hafna. Minkejja dan kollu z-zerriegha kienet friska u nibtu kollha.

Discocactus bolivianus bil-fjuri

Kinet tfaccat problema ohra. Dak iz- zmien kien jigi Malta l-John Innes Compost, li ma kienx maghmul mill-peat, izda kien maghmul apposta ghall-kaktus. Minhabba li l-prezz tieghu kien gholi hafna, kont nuzagh biss ghaz-zerriegha u forsi ghalhekk kienu nibtu sewwa. Meta bdejt nittraspjanta x-xtieli ckejknin bdew imutu, izda fl-ahhar irnexxieli nzomm xitla wahda biss. Din qatt ma kibret sewwa, u wara hafna snin mitet ukoll. Ergajt domt hafna snin ma ninteressax ruhi f'dan il- genus u fil-kollezzjoni ma kelli l-ebda speci minnu.

Xi 15-il sena ilu wiehed mid-dilettanti tal- Ghaqda beda' jgib iz-zerriegha tad- Discocactus u minkejja li ma kienx qieghed juza l-kompost tal-peat wahdu kellu success. Kont mort ghandu u tassew taxxaqt bl-ispeci li kien qieghed ikabbar. Dawn kienu kollha bic- cephalium, u minnhom kien sahansitra gabar hafna zerriegha. Kien hawn li ndunajt li matul ix-xitwa dawn il-kakti kienu jridu xi ftit tas-shana aktar minn kakti ohra. Kien facli li jkollhom is-shana li jridu jekk ikunu f'serra maghluqha. Dan il- habib taghni xi ftit zerriegha. Taghni ukoll xi ftit seedlings. Jiena hawwilt dawn is- seedlings f'kompost tal-peat biss u dawn kibru malajr. Kien minn hawn li jiena ergajt bdejt ninteressa ruhi f'dan il-genus.

F'dan l-istess zmien, l-Ghaqda kienet gabet minn barra minn Malta kelliemi li ghamlilna tahdita fuq il-kaktus tal-Brazil. F'din it-tahdita kien uriena hafna slides ta' speci differenti to' Discocactus fl- ambjent natural taghhom. Hawn sirna nafu li dawn il-kakti jikbru fix-xquq tal-blat tal-granit, fil-parti tropikali tal-Brazil. F'dawn l-inhawi mhux biss taghmel hafna xita, izda taghmel ukoll is-shana s-sena kollha. Fdawn l-inhawi normalment ma jikbirx kaktus, izda f'dawk l-inhwai fejn hemm il-blat tal-granit fil-wicc jinholoq ambjent xott. Dan ghaliex l-ilma tax-xita jiskula minnhu malajr, filwaqt li x-xemx tropikali tnixxef minnufih dak il-ftit ilma li jkun fadal fix-xquq tal-blat. Dan kollu johloq post ideali ghal dan il-kaktus fejn ma jkollux kompetizzjoni minn xi kwalita ta' xtieli ohra. Minn dak iz-zmien 'l hawn m'ghaddietx sena li ma gibtx iz-zerriegha ta'xi ftit speci minn dawn il-kakti.

Minn hawn 'l hemm dejjem kelli success. Bdejt nuza zewg methodi differenti, li t- tnejn hwma tajbin. Jiddependi biss fuq kemm tkun maghggel biex tkabbarhom u fuq kemm ikollok esperjenza, kif ukoll fuq xi speci tkun qieghed tkabbar. Dawk l-ispeci li huma kabbarin nippreferi li nkabbarhom bhal kakti l-ohra. Minnaha l- ohra dawk l-ispeci li huma ckejknin inlaqqamhom meta jkunu ghadhom seedlings. Id-Discocactus horstfl huwa speci ckejkna u xitla matura qatt ma ikollha dijametru t'aktar minn 4 jew 5 cm. Minhabba f'hekk din l-ispeci tikber bil- mod ferm u ghalhekk ikollok bilfors tlaqqam is-seedlimgs ftit-wara li jinbtu biex b'hekk jikbru malajr u aktar b'sahhithom. Dan l-istess metodu jista' jintuza ghall-ispeci kollha, izda minhabba li l-maggoranza ta' l-ispeci jistghu jilhqu dijametru ta' madwar 14-il cm. jkun ferm ahjar li wara xi erba' snin tipprova tnehhihom minn fuq it-tilqima. Din il-haga trid issir ghal habta t'April, ghaliex f'dan iz-zmien l-gheruq johorgu aktar malajr. Din hija haga facli u jekk ix-xtieli jkunu diga bdew jikbru m'ghandux ikun hemm diffikulta. L-ispeci kabbariin jistghu ma jitlaqqmu xejn, izda sintendi fuq gheruqhom jikbru izjed malajr.

Discocactus araneispinus
Ic-cephalium beda jifforma.

Meta nitkellem fuq xi genus partikolari dejjem inhobb nispicca billi nsemmi xi ftit speci li fl-opinjoni tieghi jkunu isbah mill- ohrajn. Meta bdejt nahseb fuq din il- haga ma stajtx insib liema kien l-isbah, ghaliex kollha huma sbieh - ferm. Speci ohra li tibqa' ckejkna bhad-Discocactus horstfl, hija d-Discocactus bueneked li ghalkemm ma tantx tikber dak li jkun jista' ma jlaqqamiex ghaliex tikber malajr. Din hija wkoll speci li taghmel hafna frieh. Speci 0hra sabiha ferm hija d-D. cibispinus li ghandha xewk twil ta' lewn safrani car. Speci ohra b'xewk car hija d- D. araneispinus. Speci ohra li tixbah lil din ta' l-ahhar hija d-Discocactus citeolems b'xewk kannella. Ix-xewk ta' dawn l-ispeci huwa differenti hafna minn ta' l-ispeci l-ohrajn, ghaliex jiksi lix-xitla kwazi ghall-kollox. Dawn id-Discocactus huma xi ftit differenti mill-ohrajn li generalment il-bicca l-kbira ghandhom xewk ohxon ta' lewn sewdieni. Speci ohrajn sbieh u b'xewk ohxon huma d- Discocactus placentiformis li jibqa catt hafna, d-Discocactus crystallophilus li ghandu xewk ohxon ta' lewn iswed, milwi 'l isfel, u d-Discocactus estevesii b'xewk ohxon, kannella car u qasir u rari huma id-D. magnimammus huwa speci interessanti hafna ghaliex mhux biss hija wahda minn dawk l-aktar li jikbru, izda ghandha wkoll cepholium kbir sewwa u qishom hafna mammelli kbar li jfakkuruni fil-kustilja tal-Gymnocalycium Forsi l-aktar speci rari huma d-Discocactus boliviensis li jikber fil-Bolivja li semmeit fil-bidu u zewg speci mill-Brazil, li huma d-Discocactus ferricoict u d-Discocactus selvaticus.

Discocactus magnimammus
b' cephalium kbir u bil-fjuri nixfin fuqu.

Minghajr dubju ta' xejn min ikun ghadu jibda' fid-delizzju taghna, jew ma jkOllux serra, m'ghandux ghalfejn jintriga bl- ispeci ta' dan il-genus, ghaliex iridu ftit aktar attenzjoni u protezzjoni mill-kaktus l- iehor, izda dawk li ghandhom serra u diga ghandhom xi ftit esperjenza ghandhom jippruvaw izidu dawn il-kakti hekk sbieh mal-kollezzjoni taghhom.


Donated by the Cactus & Succulent Society visit Cactus and Succulent club website



your ad could be here

coloring pages

.

Quick links: Home Birds Cats Dogs Fish Exotic Plants Free cross stitch pattern Free stained glass patterns Eggart by Candice Top Cocktail Recipes Free pet coloring pages Free animal vectors Colorful stained glass patterns for free Educational tutorials Privacy Policy

page generated in 0.002776 seconds
61