Articles
Bonsai Club
Cactus Club


Dogs Plants Cats Fish Birds Exotic PetNGarden

News Shops My pet page Search Contact List Win Free Services send e-mail

Yavia cryptocarpa mtellgha miz-zerriegha

minn Dott. Francis X. Sammut

Il-Yavia cryptocarpa hija speci unika f'genus gdid, fil-familja tal-kaktus. L-istorja ta' din l-ispeci bdiet fl-1985 meta xi dilettanti Svizzeri marru f'post mhux boghod wisq minn Yavi li tinstab qrib il-fruntiera ta' bejn l-Argentina u l-Bolivja. Dawn id-dilettanti mill-ewwel indunw li din kienet xi haga rari, izda minhabba li dawn ma kinux raw l-fjuri ta' din ix-xitla ma setghux ikunu certi u jippubblikaw is-sejba taghhom. Ftiehmu li hadd ma jitkellem fuq din l-ispeci gdida, izda gara, li wara xi snin wiehed minnhom rega mar fil-post fejn kien hemm dik l-ispeci rari ma' nies ohra u ftit wara kulhadd sar jaf biha. Malli harget l-ahbar li aktarx kien hemm speci gdida qrib Yavi, numru ta' dillettanti ohra u botanici regghu marru fil-post fejn tikber din l-ispeci biex jigbru materjal gdid. Kienu ghalhekk Roberto Kiesling u Jörge Piltz li fl-2000 mhux biss gabru materjal gdid, izda minhabba li issa raw kemm il-fjuri, kif ukoll il-frott u z-zerriegha ta' din l-ispeci, setghu fl-ahhar jaghtu isem botaniku lil dan il-kaktus. Ma kinetx haga facli biex jidentifikaw sewwa jekk din l-ispeci tistax tkun inkluza f'xi genus ezistenti jew le. Jörge Piltz stess stqarr li l-aktar genus li jixbah lil din l-ispeci kien ic-Cintia, genus li ghandu speci wahda biss u li jinstab fil-Bolivja, izda hafna kilometri boghod minn Yavi. Hawn wiehed irid isemmi wkoll li s-seedlings ta' dawn iz-zewg genera jixxiebhu hafna. Meta dawn iz-zewg kakti jitlaqqmu jipproducu hafna offsets wkoll, izda ghandhom il-fjuri ta' lewn differenti. Dawk tac-Cintia huma isfar skur u dawk tal-Yavia huma roza. Il-mod kif jipproducu z-zerriegha huwa wkoll differenti hafna minn ta' xulxin. L-isem tal-genus jirreferi ghall-post qrib fejn instabet din l-ispexi gdida, filwaqt li t-tieni l-isem; crytocarpa jirreferi ghall-karatteristika tal-frotta ta' din l-ispeci, ghaliex tibqa' midfuna fix-xitla. Il-bicca l-kbira tal-kaktus jaghmlu frott li johrog barra mix-xitla, izda f'din l-ispeci u f'xi ftit ohrajn f'genera ohra, il-frotta tibqa' midfuna fix-xitla. Barra minn hekk, meta mqabbla ma' speci ta' kaktus ohra, l-frotta ta' din l-speci taghmel ftit ferm zerriegha. Minhabba dawn iz-zewg fatturi ma tantx nahseb li z-zerriegha ta' din l-ispeci sa tkun komuni bhal hafna zerriegha ta' speci ohra ta' kaktus.

Kien meta kont ghall-wirja tal-Kaktus u Sukkulenti ohra f'Spalding, l-Ingilterra, f'Settembru 2000 li smajt b'din l-ispeci gdida. Fl-ahhar ta' Mejju tas-sena 2001 inghatajt ghaxar zerrieghat tal-Yavia cryptocarpa, izda wahda minnhom tghaffget fil-posta u ghalhekk warrabtha. Id-disgha l-ohra zrajthom u wara xi ghaxar ti jiem nibtu sitta minnhom. Wara xi ftit bdejt ninduna li dawn is-seedlings flok bdew jehxienu, bdew aktar jitwalu. Meta kienu twalu xi 8 millimetri bdejt nahseb li dawn sa jkunu difficli biex jitlaqqmu minhabba li kienu daqshekk irqaq. Minhabba li din kienet zerriegha ta' speci daqstant rari u prezzjuza ma xtaqtx nitlef minnha meta titlaqqam. Ghalhekk iddecidejt li ma llaqqamx kollox f'daqqa. It-tilqim ghamiltu fuq il-Pereskeiopsis velutina u l-ewwel ma laqqamt kienu tliet seedlings biss, biex nara kif sejjer immur. Biex ikun hemm iktar kuntatt fit-tilqin, il-qatgha fis-seedling ghamiltha qatgha zalzetta. Wara xi gimgha t-tilqimiet bdew jikbru u t-tlieta kienu qabdu sew. Xi gimaghtejn wara laqqamt it-tlieta l-ohra fuq il-Pereskeiopsis ukoll u din id-darba l-qatgha ghamiltha qatgha tas-soltu, jigifieri qatgha orizzontali. Dawn it-tlieta qabdu wkoll u ghalhekk ma tlift l-ebda xitla fit-tilqim.

Yavia cryptocarpa

Dawn it-tilqimiet kollha baqghu jikbru tul is-sajf u l-harifa, imbaghad bdew johorgu hafna offests. Dawn l-offsets ergajt laqqamthom fuq il-Pereskeiopsis u kelli c-cans ukoll illaqqam l-offsets tal-offsets qabel ma qalbet ix-xitwa sew.

Minhabba li t-tilqim sar fuq il-Pereskeiopsis bqajt insaqqi anke fix-xitwa, ghaliex dan l-istokk jekk ma jibqax jissaqqa jitlef il-weraq u jmur lura. Meta regghet waslet ir-rebbiegha t-tilqim tal-Yavia kellhom hafna offsets, ghaliex baqghu jikbru x-xitwa kollha. Hafna minn dawn l-offsets ta' xi centimetru jew aktar qtajthom minn mal-Pereskeiopsis u laqqamthom fuq it-Trichocereus pasacana. Illum il-gurnata ghandi hafna xtieli sbieh tal-Yavia imlaqqmin fuq it-Trichocereus. Dawn s'issa ghadhom ma ghamlux fjuri.

Hawn irrid inzid li whud mix-xtieli ghandhom xewk bajdani, filwaqt li ohrajn ghandhom xewk li jaghti ftit fil-kannella car hafna. Meta ghedt b'dan lil min kien gabar iz-zerriegha mill-post fejn tikber qalli li kien ra hafna xtieli fl-ambjent naturali taghhom, izda kollha kellhom xewk ta' lewn bajdani fil-kannella car hafna.

Il-Yavia cryptocarpa ghadha xitla rari, ghaliex ghalkemm tqassmet xi zerriegha lil diversi dilettanti hafna minn dawn sabu diffikultajiet fil-kultivazzjoni taghhom u ma mxewx tajjeb kif imxew ix-xtieli tieghi. Hawn wiehed irid isemmi li anke xtieli li nqalghu mill-abitat taghhom ma tantx marru tajjeb fl-Ewropa. Dan kollu juri li minn ftit zerriegha nistghu nippropagaw numru kbir ta' xtieli ta' speci rari minghar ma jkollna nisirqu dawn ix-xtieli mil-ambjet taghhom.

Fl-ahharnett irrid insemmi li meta l-Maltapost accettat li tohrog sett bolli bil-kaktus u s-sukkulenti l-ohra, l-Ghaqda taghna ssuggeriet li fuq wahda minn dawn il-bolli jkun hemm din l-ispeci gdida. Dan is-suggeriment intlaqa' u ghalhekk f'Settembru 2002 hareg sett ta' hames bolli li fuq wahda minnhom nistghu naraw il-Yavia cryptocarpa.


Donated by the Cactus & Succulent Society visit Cactus and Succulent club website



your ad could be here

coloring pages

.

Quick links: Home Birds Cats Dogs Fish Exotic Plants Free cross stitch pattern Free stained glass patterns Eggart by Candice Top Cocktail Recipes Free pet coloring pages Free animal vectors Colorful stained glass patterns for free Educational tutorials Privacy Policy

page generated in 0.001135 seconds
61